مرکز رشد - دانشگاه علوم پزشکی فسا

network

مرکز رشد دانشگاه علوم پزشکی فسا

توجه :

سامانه مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد کشور به آدرس اینترنتی  http://iripo.ssaa.ir  جهت ثبت اختراع در نظر گرفته شده است. شما می توانید بدون مراجعه ی حضوری به اداره ثبت اختراعات  ،اظهارنامه خود را  ثبت و پیگیری نمایید و تا زمانیکه ابلاغیه حضور صادر نشده است نیاز به مراجعه حضوری نمی باشد.

 

لینک های مربوطه :

 

 

برای هر فرد خلاق، نوآور و ایده‌پردازی، ضروری است بداند پتنت چیست و چه مواردی را دربرمی‌گیرد. پتنت (Patent) که در زبان فارسی از آن با عنوان «ثبت اختراع» یاد می‌شود، ثبت حقی است که از سوی دولت به مخترع داده می‌شود و به وی اجازه می‌دهد دیگران را از ساخت، فروش و بهره‌برداری از اختراع برای مدت‌زمانی مشخص بازدارد. سیستم پتنت، در حقیقت برای تشویق نوآوری‌هایی که برای جامعه سودمند و منحصر‌به‌فرد هستند، طراحی و اجرا شده است. اغلب افراد شاید پتنت را همان حق کپی‌رایت یا چیزی شبیه آن بدانند، اما واقعیت آن است که تفاوت‌هایی آشکار میان این دو وجود دارد.
 دولت، پتنت را برای اختراعاتی تضمین کرده است که بنابر قانون معیارهایی مشخص را برآورده کند. این مقاله، چشم‌اندازی کلی از اینکه پتنت چیست ارائه می‌دهد.

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             یک نمونه سند ثبت اختراع آمریکا 

q9

                                                                                                       

انواع پتنت

سه نوع پتنت مختلف وجود دارد: پتنت‌های کاربردی، پتنت‌های طراحی و پتنت‌های گیاهی.

    پتنت‌های کاربردی (Utility): رایج‌ترین نوع پتنت است و برای دستگاه‌ها، مواد شیمیایی و فرایند‌های نوین ایجاد شده است.
    پتنت‌های طراحی (Design): برای محافظت از شکل ظاهری و طراحی منحصربه‌فرد اشیای تولیدشده، مانند تزیینات سطوح یا طراحی کلی اشیا ایجاد شده است.
    پتنت‌های گیاهی (Plant): برای نوآوری در تولید غیرجنسی گونه‌های تازه و متمایز گیاهان، از جمله گیاهان پیوندی ایجاد شده است (تولید غیرجنسی به این معناست که گیاه با روشی به‌جز از راه دانه تکثیر شده باشد، برای نمونه با پیوند یا ریشه‌زایی از قلمه‌ها).

مزایای پتنت چیست؟

  1. امکان فروش گواهی ثبت اختراع بعنوان حق امتیاز انحصاری تولید
  2. امکان استفاده از تسهیلات اعطایی بنیاد ملی نخبگان (در صورت برگزیده شدن در جشنواره‌های مورد تأیید آن بنیاد مانند جشنواره رویش)
  3. امکان استفاده از تسهیلات خدمت سربازی (کسری، گذراندن خدمت در مراکز تحقیقاتی یا نزدیک محل سکونت و …)
  4. معادل امتیاز با مقاله ISI برای پذیرش، ترفیع و ارتقاء.
  5. سریعتر بودن فرایند ثبت اختراع از چاپ مقاله.
  6. قابلیت ترجمه برای ارائه به دانشگاه‌ها و سازمانهای خارجی.
  7. امکان تأسیس شرکت دانش بنیان دانشگاهی با موضوع اختراع. نکته: هر طرح پژوهشی یا کار فنی که در شرکت، مؤسسه یا دانشگاه انجام می‌شود شرعاً و قانوناً باید با مالکیت همان سازمان به ثبت برسد.
  8. اقدام به تولید بدون دغدغه و نگرانی از اعتراض بقیه.
  9. الزامی بودن در بسیاری از قراردادهای فروش دانش فنی یا حضور در فن بازارها.
  10. تأثیر مثبت در دانش بنیان شدن شرکتها.
  11. امکان شرکت در جشنواره‌ها و مسابقات ملی و بین‌المللی اختراعات و نوآوری ها

از دیگر اقسام مالکیت معنوی حق ثبت طرح صنعتی، حق ثبت علامت تجاری و حق ثبت نشان جغرافیایی می‌باشند.

مراحل و مدارک ثبت اختراع:

  • تهیه مدارک
  • ثبت اظهارنامه اختراع در سایت اداره مالکیت صنعتی ایران
  • بررسی توسط کارشناسان اداره مالکیت صنعتی ایران
  • مراجعه به صورت حضوری به اداره کل مالکیت صنعتی ایران
  • معرفی به روزنامه رسمی کشور
  • اخذ گواهی نهایی ثبت اختراع
  • مراجعه به بنیاد ملی نخبگان

پتنت چه حقوقی به مخترع می‌دهد؟

پتنت این حق را به شما می‌دهد که دیگران را از بهره‌برداری از اختراع یا نوآوری‌تان بازدارید، یا می‌توانید انتخاب کنید که افراد پس از توافق با شما، از آن بهره‌برداری کنند. همچنین، پتنت این حق را به شما می‌دهد که در برابر کسانی‌ که تخلف کرده‌اند، اقدامات قانونی لازم را انجام دهید و ادعای خسارت کنید. لازم نیست که مخترع برای بهره‌برداری از اختراع خود آن را ثبت کند، اما زمانی که اختراع عمومی شود، دیگر هیچ مراقبتی در برابر بهره‌برداری‌های احتمالی وجود نخواهد داشت و مخترع نیز دیگر نمی‌تواند آن را ثبت کند. دفتر مالکیت معنوی تضمین نمی‌کند که دیگران یک اختراع پتنت‌شده را کپی نکنند. بنابراین، این بر عهده‌ی دارنده‌ی پتنت است که اقدامات لازم را انجام دهد تا مطمئن شود که به طرح یا ایده‌اش تعدی نشده است. زمانی که ایده‌ای ثبت شد یا به عرصه‌ی عمومی راه یافت، دیگر نمی‌توان آن را ثبت کرد.
منبع

تشخیص اینکه چه چیزی شامل پتنت می‌شود: مقدمات

q10

برای اینکه اختراعی کیفیت ثبت یا پتنت‌شدن داشته باشد، باید «نوآورانه» و «غیربدیهی» باشد. اختراعی نوآورانه است که در مقایسه با دیگر اختراع‌های مشابه‌، در یک یا چند بخش خود متفاوت باشد. همچنین نباید در کمتر از یک سال از زمان درخواستِ ثبت اختراع، در عرصه‌ی عمومی مورد بهره‌برداری، فروش یا ثبت از سوی مخترعی دیگر قرار گرفته باشد. این قانون در حقیقت، بازتابی از سیاست‌ عمومی است که به افشای زودهنگام پیشرفت‌های فناوری کمک می‌کند. از سوی دیگر، اختراعی غیربدیهی به شمار می‌رود که چنانچه کسی که در زمینه‌ی آن اختراع تخصص دارد، آن را پیشرفتی غیرمنتظره و شگفت‌انگیز تلقی کند. مواد طبیعی و قوانین طبیعت، حتی اگر برای نخستین‌بار کشف شده باشند، نمی‌توانند از حق پتنت یا ثبت اختراع برخوردار شوند. اصول انتزاعی، حقایق بنیادین، روش‌های محاسباتی و فرمول‌های ریاضی نیز به‌ خودی‌‌خود واجد شرایط پتنت نیستند؛ اما شیوه‌ای که از این فرمول‌ها یا روش‌ها به شکلی نوآورانه بهره‌برداری کند، می‌تواند نمونه‌ای از پتنت به شمار آید. برای نمونه، فرایندی صنعتی که برای مدل‌سازی کالاهای پلاستیکی با بهره‌گیری از معادلات ریاضی و یک برنامه‌ی رایانه‌ای طراحی شده است، می‌تواند شامل پتنت شود.

باید توجه داشت که یک ایده‌‌‌ یا پیشنهاد محض را نمی‌توان ثبت کرد. مخترع برای ثبت اختراع، باید شیوه‌ی کامل پیاده‌سازی ایده‌اش را مشخص کند. همچنین، این حق به اختراعی که اهدافی غیرقانونی در پی دارد یا داروهای خطرناک تعلق نمی‌گیرد.

یک نوآوری را نمی‌توان پتنت کرد اگر:

  •     اکتشاف باشد؛
  •     نظریه‌ای علمی یا روشی ریاضیاتی باشد؛
  •     اثری زیباشناختی، ادبی، نمایشی یا دیگر آفریده‌ی هنری باشد؛
  •     طرح یا روشی برای انجام یک فعالیت ذهنی، بازی یا کسب‌وکار باشد؛
  •     شیوه‌ای از ارائه‌ی اطلاعات یا خروجی یک برنامه‌ی رایانه‌ای باشد؛
  •     اگر نوآوری ماهیتی فراتر از این جنبه‌های انتزاعی را دربرگیرد و در نتیجه، ویژگی‌هایی فیزیکی و ملموس داشته باشد (مانند دستگاهی ویژه برای انجام یک بازی جدید) در این صورت ممکن است بتوان آن را پتنت کرد.

همچنین نمی‌توان گونه‌‌های گیاهی، یک روش درمانی برای انسان یا حیوان از طریق جراحی یا مداوا یا روشی برای تشخیص بیماری را ثبت کرد.

نمونه‌هایی از نوآوری‌های قابل پتنت

این دسته‌بندی، همه‌ی نوآوری‌هایی را که توسط انسان عرضه شده‌اند و نیز فرایند آفرینش آنها را شامل می‌شود. نمونه‌هایی از نوآوری‌های قابل پتنت عبارت‌اند از:

  •    نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای رایانه‌ای؛
  •     فرمول‌ها و فرایند‌های شیمیایی؛
  •     باکتری‌ها، گیاهان و حیواناتی که از نظر ژنتیکی مهندسی شده‌اند؛
  •     دارو‌ها؛
  •     تجهیزات پزشکی؛
  •     طراحی مبلمان؛
  •     جواهرات؛
  •     منسوجات و طراحی پارچه؛
  •     آلات موسیقی.

اقدام کردن برای محافظت از پتنت

برخلاف حق کپی‌رایت، پتنت به صورت خودکار ایجاد نمی‌شود؛ مخترع باید برای پتنت اقدام کند. وی باید در کمتر از یک سال از زمان علنی شدن اختراع خود در عرصه‌ی عمومی، برای نمونه شرح اختراع یا پیشنهاد فروش آن، برای پتنت اقدام کند. مخترع یا وکیل وی، باید پیش از اقدام برای دریافت پتنت، یک بررسی اولیه انجام دهد تا مطمئن شود که آیا واجد شرایط دریافت پتنت می‌شود یا خیر. در ایالات متحده، روند کار چنین است که درخواست پتنت و هزینه‌ی ثبت آن به اداره‌ی پتنت و نشان تجاری آمریکا ارسال و در آنجا توسط مأمور آزمونگرِ پتنت بررسی می‌شود.

q11

اگر پتنت به اختراع تعلق بگیرد، مخترع باید هزینه‌ای دیگر پرداخت کند تا دولت گزارشی درباره‌ی اختراع و نحوه‌ی بهره‌برداری از آن منتشر نماید. فقط یک وکیل متخصصِ پتنت یا آژانس پتنت می‌تواند پرونده‌‌های ثبت اختراع را پیش از اداره‌ی پتنت و نشان تجاری، تحت پیگرد قانونی قرار دهد. پیش از آنکه فردی بتواند به عنوان وکیل پتنت یا آژانس پتنت مجوز دریافت کند، باید دارای مدرک در زمینه‌های فنی یا علمی مشخص باشد.

پتنت‌های کاربردی و گیاهی از زمان ثبت آن تا ۲۰ سال به طول می‌انجامد، درحالی‌که پتنت‌های طراحی ۱۴ سال اعتبار دارند. اگر صاحب یک پتنت کاربردی، هزینه‌ی ابقای آن را پرداخت نکند، پتنت زودتر باطل می‌شود. پس از اینکه دوره‌ی پتنت به پایان رسید، آن اختراع به دارایی‌های عمومی تبدیل می‌شود و همه‌ی افراد می‌توانند آن را بفروشند یا از آن بهره‌برداری کنند. برای نمونه، پس از اینکه دوره‌ی پتنت تیلنول (Tylenol) به پایان رسید، دیگر شرکت‌های داروسازی، تولید نسخه‌ی عمومی این دارو را آغاز کردند.

نقض پتنت

q12

اگر مخترعی گمان می‌کند کسی از اختراع ثبت‌شده‌ی وی بدون اجازه بهره‌برداری کرده است، می‌تواند علیه فرد یا نهاد متخلف به دادگاه شکایت کند. اگر دادگاه موافقت کند، دارنده‌ی پتنت می‌تواند جریمه، هزینه‌ی وکالت، خسارتی متناسب با حق امتیاز و نیز حکم توقیف (دستوری که متخلف را از نقض پتنت منع کند) دریافت کند. البته باید توجه داشت که اقدام قانونی برای نقض پتنت ممکن است تا حدودی زمان‌بر و پرهزینه باشد، از این رو، موارد نقض غالبا به صورت توافقی رفع می‌شوند.

 

منابع :

  • سامانه مرکز مالکیت فکری سازمان ثبت اسناد کشور به آدرس اینترنتی  http://iripo.ssaa.ir
  • وب سایت رسمی https://fa.wikipedia.org
  • سند ثبت اختراع از معادل‌های ارائه‌شده توسط کارگروه معادل‌گزینی انجمن مدیریت فناوری ایران به جای Patent در انگلیسی است."معادل سازی اطلاحات مدیریت فناوری" انجمن مدیریت تکنولوژی ایران. بازبینی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۲.
  • «ثبت اختراع و حقوق انحصاری». کلینیک مالکیت فکری پلکان.
  • «پتنت چیست؟». فن بازار ملی ایران - بستر مبادلات فناوری. ۲۰۰۷-۰۳-۰۷. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۷-۱۶.
  • Lemley, Mark A.; Shapiro, Carl (2005). "Probabilistic Patents". Journal of Economic Perspectives, Stanford Law and Economics Olin Working Paper No. 288. 19: 75.